บริการยืมระหว่างห้องสมุด

บริการยืมระหว่างห้องสมุด หรือ ILL

การดำเนินงาน

ห้องสมุดที่เป็นผู้ให้บริการจะเป็นผู้กำหนดนโยบายพิเศษ มีคณะทำงานฝ่ายบริการสารนิเทศจัดทำคู่มือ เพื่อแนะนำวิธีการใช้แก่ผู้ใช้บริการ มีการกำหนดมาตรฐานร่วมกันและกำหนดรูปแบบการดำเนินงานเพื่อการประสานงานที่มีประสิทธิภาพ แบ่งการดำเนินงานออกเป็น

1.      การบริการด้วยระบบมือ

2.      การบริการด้วยระบบอัตโนมัติ

โครงการ Union Catalog

            ILL มุ่งเน้นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการวิจัย เนื่องจากการวิจัยต้องใช้หนังสือจำนวนมาก ซึ่งห้องสมุดหนึ่งไม่สามารถให้บริการทรัพยากรสารสนเทศได้เพียงพอหรือตรงกับความต้องการของผู้ใช้ได้ทั้งหมด

การจัดเจ้าหน้าที่และคุณสมบัติ

            ควรรับจำนวนผู้ให้บริการตามจำนวนการเข้าใช้ของผู้รับบริการ ผู้ให้บริการควรมีทักษะในการสื่อสาร การประสานงาน การต่อรอง การยืดหยุ่นและการแก้ไขปัญหา ที่สำคัญคือ รู้กฎหมายลิขสิทธิ์

ทรัพยากรสารสนเทศที่ให้ยืม

1.      ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด

2.      ทรัพยากรสารสนเทศส่วนบุคคล

3.      CD

4.      บทความ

5.      ตัวอย่างแบบทดสอบ ข้อสอบ ความเรียง

นอกจากนี้ อาจเป็น Digital Images, Special Collections, Digitized Images Collections, Picture from a journal, Newspaper, Website, Motion Picture, Personal Photograph เป็นต้น

การทำบัตรยืม

1.      กำหนดระยะเวลาและระเบียบการยืม

2.      ให้บริการยืมคืน

3.      จัดเก็บค่าบริการ

4.      คืน ย้ายเอกสาร

5.      แก้ไขปัญหา

6.      จัดเก็บสถิติ

7.      รักษาดูแลเอกสาร
8.  รักษาความปลอดภัย

การจัดเก็บ

1.   จัดเก็บตามหมายเลขกระบวนวิชา ชื่อผู้สอน และเรียงอีกครั้งตามชื่อเรื่องหรือชื่อผู้แต่ง

2.   จัดเก็บบทวามและแบบทดสอบในแฟ้มและใส่บาร์โค้ด

3.   เอกสารที่มีการสแกนให้มีการจัดเก็บไว้บน OPAC และแจ้งแหล่งจัดเก็บหรือจัดทำรายชื่อไว้

การจัดการเอกสาร

1.  การจัดการเอกสารประทับตรา

2.  จัดทำบัตรยืมและมีการแนะนำ

3.  ใช้สีต่างกัน กรณีมีระยะเวลาในการให้ยืมต่างกัน

4.  ใส่ชื่อผู้สอนกระบวนวิชา

แหล่งจัดเก็บ

1.  ชั้นปิด

2.  ห้องแยกเฉพาะ

3.  บริเวณให้บริการยืมคืนหรือบริเวณใกล้เคียง

การเข้าถึง

1.  โปรแกรมห้องสมุด

2.  การแจ้งว่ามีรายการสำรองไว้ใน OPAC

3.  การทำรายการแจ้งแยกให้ค้นได้ สำหรับสิ่งพิมพ์

4.  แจ้งผู้สอน เพื่อให้ผู้สอนแจ้งนักศึกษา

การจัดส่งเอกสาร

                        เช่น ไปรษณีย์, โทรศัพท์, อินเทอร์เน็ต

** การบรรจุหีบห่อ ต้องทำอย่างระมัดระวัง เพื่อป้องกันความเสียหาย

การคิดค่าบริการ

1.  คิดค่าบริการจากผู้ใช้

2.  คิดค่าบริการสำหรับบริการพิเศษบางอย่าง

3.  สถาบันควรชดใช้ กรณีเกิดการสูญหาย

ระยะเวลาในการยืม (ระยะเวลาการยืมสั้นกว่ากำหนดปรกติ)

1.  ยืมในห้องสมุด โดยทั่วไป 2 ชั่วโมง

2.  ยืมนอกห้องสมุด โดยทั่วไป 1-2 วัน

3.  หากส่งช้ามีค่าปรับ

ข้อควรคำนึง

            พยายามดูแลรักษาวัสดุที่ยืมให้มีสภาพที่ดี บางทรัพยากรห้องสมุดต้องกำหนดไม่ให้ยืม เนื่องจากมีราคาหรือคุณค่าสูง

ลิขสิทธิ์

            การคุ้มครองลิขสิทธิ์ของกฎหมายไทย กำหนดให้มีการคุ้มครอง 50 ปี นับแต่ผู้สร้างสรรค์ผลงานเสียชีวิต ซึ่งผลงานที่ได้รับการคุ้มครอง เช่น งานวรรณกรรม, งานดนตรีกรรม, งานนาฏกรรม, งานศิลปกรรม, สิ่งบันทึกเสียง, งานภาพยนตร์, งานแพร่เสียงแพร่ภาพ เป็นต้น

ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์

1.  การวิจัยศึกษางาน ที่ไม่ใช่เพื่อกำไร

2.  การทำซ้ำเพื่อประโยชน์การสอน

3.  การทำซ้ำดัดแปลง ตัดทอน โดยผู้สอนหรือสถาบันศึกษา เพื่อแจกจ่ายหรือจำหน่ายแก่ผู้เรียน

4.  การใช้เป็นส่วนหนึ่งในการถามตอบในการสอบ

สิทธิที่ได้รับการคุ้มครอง

1.  ทำซ้ำ ดัดแปลง

2.  เผยแพร่ต่อสาธารณชน

3.  ให้เช่าต้นฉบับหรือสำเนางานโปรแกรมคอมพิวเตอร์

4.  โสตทัศนวัสดุ ภาพยนตร์ สิ่งบันทึกเสียง

5.  ให้ประโยชน์อันเกิดแก่เจ้าของลิขสิทธิ์

สิ่งที่ไม่มีลิขสิทธิ์

1.  ข่าวประจำวันหรือข้อเท็จจริงต่างๆที่มีลักษณะเป็นเพียงข่าวสาร

2.  รัฐธรรมนูญและกฎหมาย

3.  ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ คำสั่ง

4.  คำพิพากษา คำสั่ง คำวินิจฉัย รายงานทางราชการ

5.  คำแปลและการรวบรวมสิ่งต่างๆตาม ข้อ 1 ถึง ข้อ 4 ที่กระทรวง ทะบวง กรม หรืองานของรัฐหรือท้องถิ่น จัดทำการใช้ที่เป็นธรรม คือ การอนุญาตให้กระทำการได้โดยมีขอบเขตจำกัด

บริการจองหนังสือสำรอง

1.  นิยมให้บริการในห้องสมุดอุดมศึกษาและอาจมีในห้องสมุดโรงเรียน

2.  ต้องมีการปรับเปลี่ยนทรัพยากรสารสนเทศในแต่ละเทอม

3.  เป็นการดำเนินการระหว่างผู้ให้บริการหรือบรรณารักษ์และผู้จอง

หนังสือสำรอง เป็นทรัพยากรสารสนเทศที่จำกัดระยะเวลาการยืม โดยจัดให้มีบริการที่เคาเตอร์การยืมคืน มีขั้นตอนการยืมปกติ แต่จะกำหนดเวลาสั้นกว่าการยืมปกติและจำกัดจำนวนเอกสารที่ให้ยืม แต่ส่วนใหญ่ให้ใช้ในห้องสมุดเท่านั้น

ความสำคัญของบริการหนังสือสำรอง คือเป็นการสนับสนุนการเรียนการสอน ซึ่งนักศึกษาสามารถเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียมกัน และเป็นการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบรรณารักษ์และผู้สอน

บัตรจองหนังสือสำรอง จะต่างสีกันสำหรับระยะเวลาการยืมที่ต่างกันและแทรกบัตรไว้กับเอกสารที่ให้ยืม